Emblemen PDF Afdrukken E-mailadres

Rode Kruis

Het Rode Kruis is een embleem dat volgens de Verdragen van Genève aan humanitaire en medische voertuigen en gebouwen bescherming biedt tegen militaire aanvallen. Het werd in 1864 vastgelegd tijdens de eerste Conventie van Genève.

De oprichter van het Rode Kruis, de Zwitserse bankier Henri Dunant, heeft het symbool afgeleid van de Vlag van Zwitserland waarop een wit kruis op een rode achtergrond staat maar waarvan hij de kleuren verwisselde. Men noemt het symbool ook wel het "Kruis van Genève".

In 1876 werd voor het eerst een Rode Halve Maan gebruikt in de Russisch-Turkse oorlog. De Rode Halve Maan werd later door heel wat andere islamitische landen overgenomen. In 1929 werd dit als tweede embleem door de Staten in de Verdragen van Genève erkend. In hetzelfde verdrag werd ook de Rode Zon en Leeuw, die door het toenmalige Perzië werd gebruikt, erkend. Er werd eveneens afgesproken geen bijkomende emblemen op te nemen, om een woekering van emblemen te voorkomen. Heel wat landen wilden immers hun eigen nationaal symbool als embleem erkend zien. Inmiddels heeft Iran de voorkeur gegeven aan het gebruik van de Rode Halve Maan.

De keuze voor één van de erkende emblemen is één van de voorwaarden waaraan nationale Rode-Kruis- of Rode-Halve-Maanverenigingen moeten voldoen om in de internationale Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanbeweging opgenomen te worden. Een aantal staten kan zich niet vinden in de erkende internationale emblemen. Staten die verschillende religieuze bevolkingsgroepen hebben, maken liever geen keuze voor een van beide emblemen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor Eritrea met aanzienlijke islamitische en christelijke bevolkingsgroepen, dat bij voorkeur zowel de halve maan als het kruis gebruikt.

De bestaande emblemen worden niet overal als neutraal opgevat. Zo bijvoorbeeld in Irak, waar Rode-Kruismedewerkers, wegens een te grote associatie met de westerse coalitietroepen, het symbool van hun gebouw hebben verwijderd.

In Israël gebruikt de hulporganisatie Magen David Adom een rode davidster. Dit symbool is in 1949, direct na de oprichting van de staat, afgekeurd als een van de officiële symbolen van de Rode Kruisbeweging. Hierdoor kon de hulporganisatie lange tijd niet toetreden tot de Internationale Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanbeweging. Volgens het Amerikaanse Rode Kruis was de "uitsluiting van de MDA van de Rode-Kruisbeweging en de Rode-Kruisfederatie, die nu uit de 181 nationale organisaties in soevereine naties bestaat, verraad van de fundamentele principes van het Rode Kruis." De Amerikaanse Rode-Kruisorganisatie oefende door het achterhouden van bijdragen druk uit op de Internationale Rode-Kruisbeweging om deze situatie op te lossen. Op 22 juni 2006 werd Magen David Adom, tegelijkertijd met de Palestijnse Halve Maan, toegelaten tot de Internationale Rode-Kruisorganisatie.

Rode Halve Maan

De Rode Halve Maan is de islamitische versie van het Rode Kruis.

In 1876 werd voor het eerst een Rode Halve Maan gebruikt in de Russisch-Turkse oorlog. De Rode Halve Maan werd later door heel wat andere islamitische landen overgenomen. In 1929 werd dit als tweede embleem door de Staten in de Verdragen van Genève erkend. In hetzelfde verdrag werd ook de Rode Zon en Leeuw, die door het toenmalige Perzië werd gebruikt, erkend. Er werd eveneens afgesproken geen bijkomende emblemen op te nemen, om een woekering van emblemen te voorkomen. Heel wat landen wilden immers hun eigen nationaal symbool als embleem erkend zien. Inmiddels heeft Iran de voorkeur gegeven aan het gebruik van de Rode Halve Maan.

De keuze voor één van de erkende emblemen is één van de voorwaarden waaraan nationale Rode Kruis- of Rode Halve Maanverenigingen moeten voldoen om in de internationale Rode Kruis en Rode Halve Maanbeweging opgenomen te worden. Een aantal staten kunnen zich niet vinden in de erkende internationale emblemen. Staten die verschillende religieuze bevolkingsgroepen hebben, maken liever geen keuze tussen één van beide emblemen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor Eritrea met aanzienlijke islamitische en christelijke bevolkingsgroepen, dat bij voorkeur zowel de halve maan als het rode kruis gebruikt.

Rode Kristal

Na lange onderhandelingsrondes heeft een diplomatieke conferentie op 8 december 2005 besloten om het zogeheten Derde Aanvullende Protocol bij de Conventie van Genève goed te keuren. Dit protocol heeft het Rode Kristal als bijkomend embleem ingevoerd. In het Engels en het Frans wordt eveneens de voorkeur aan de benaming "rood kristal" gegeven, daar op die manier de afkorting RC evengoed voor red cross, red crescent en red crystal respectievelijk CR voor croix rouge, croissant rouge en cristal rouge kan staan. Net zoals de andere emblemen – het rode kruis en de rode halve maan – is het rode kristal een beschermend en neutraal embleem. Het rode kristal voldoet aan de vooropgestelde maatstaven:

  • rood
  • eenvoudig aan te brengen
  • goed zichtbaar op afstand
  • nog niet geclaimd
  • geen religieuze of politieke gevoelswaarde

Gebruik van het Rode Kruis

Volgens de Verdragen van Genève mag het Rode Kruissymbool alleen voor de volgende zaken en personen worden gebruikt:

  • faciliteiten voor de verzorging van gewonde en zieke militairen,
  • militair medisch personeel en uitrusting,
  • militaire geestelijke verzorgers
  • het Internationale Comité van het Rode Kruis, de Internationale Federatie van Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen en de verschillende nationale Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen, zoals het American Red Cross, het Nederlandse en het Belgische Rode Kruis.

Het gebruik van het Rode-Kruisembleem is in Nederland beschermd door het Wetboek van Strafrecht (artikel 435c):

Hij die, zonder daartoe gerechtigd te zijn, gebruik maakt van het rode-kruisteken of van de woorden "Rode Kruis" of "Kruis van Genève", of van daarmede door de wetten en gebruiken van de oorlog gelijkgestelde tekens of woorden, dan wel van tekens of woorden die daarvan een nabootsing zijn, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste een maand of geldboete van de tweede categorie.